Cur c’igl tram eara ànc giuven
translaziùn an sutsilvan: Barbara Riesch

Igls 6 da matg 1895 steva egn tgar stgir-verd par l’amprema geada davànt la staziùn zentrala. „Quel samova tutegna betga!“ manageava la glieud, partge tier egn tgar s’udevan da lezas uras tgavals. Egn tram electric vev’igl ànc betga do a Basileia ad ear a Turitg dev’igl me igl tram da tgavals. „Antrar an direcziùn ‚Barfüsserplatz‘, ‚Markt‘, ‚Badisch’Bahn‘“, â igl controlader da bigliets clamo ad igls passaschiers ân prieu plaz. Igl manischùnz da tram steva sen la platafurma avierta a muantava egna lievgia. Bufatg sussurava igl motor ad igl tgar e partieu. Sainza fadeia rulava quel tier igl ‚Aeschenplatz‘, alura tras igl quartier dad ‚Aeschen‘ a sur igl ‚Steinenberg‘. Bischels d’atschal ad arom sglischeavan sut igl fil da contact a ratargevan la forza electrica. Mintgatànt dev’igl pintgas sbrenzlas, igl tram nava dantànt anavànt ruassevlameing. Gl’amprem tram a Basileia!
La firma tudestga Siemens veva biagieu igl tram da Basileia. Igls tgars possedevan me egn sulet motor cun la forza da 15 forzas-tgavagl. Tgars anex dev’igl ànc betg a parquegl tanscheva quella flevla prestaziùn. Egn normal auto dad oz e ple fearm c’egn tgar da tram da lezas uras. Agl tram savevan dantànt 16 parsùnas sear, a 14 ulteriurs passaschiers catavan plaz da star sen pes. Igl manischùnz da tram, ca manischava la manevra da speartadad ad igl fragn da màn, steva ordafora, a cur c’igl pluveva, vagneva el bletsch. Durànt igl fred unviern stueva el trer aint egn manti gross a fludro cun palegna par betga schalar megna fetg. Dudesch uras agl toc stevan igls manischùnzs da tram sen lur tgar!
Pigls passaschiers custava egn vieadi diesch raps. Igl controlader da bigliets nava cun egna grànda tastga da tgirom tras igl tgar, rimnava igls raps a deva or igls bigliets. Cur c’el stargeva sura tier igl tetg digl tgar ved egna corda, resunava davànt sen la platafurma tier igl manischùnz egn scalegn. Scalinar egn’ea leva gir partir, sch’igl scalinava duas geadas stueva igl tgar taner eri. Cun egn oter grànd scalegn saveva igl manischùnz digl tram avertir igls tgars a la glieud sen veia. El stueva bater cugl màn igl scalegn digl tram. 
Blear trafi dev’igl ànc betga sen veia. Igl tram samuantava cun egna speartadad da 15 kilometers l’ura, a tuts earan da l’ideia ca quegl segi fetg speart. Parquegl ca tut la glieud a Basileia leva ir cugl tram modern, en dalùnga ulteriuras lingias vagnidas aviertas, ad igl â betga ple cuzo gî antocen c’igls amprems tgars anex en cumparieus sen las lingias da tram. Damena ca la tracziùn digls tgars a motor eara flevla, stuevan igls tgars anex easser fetg leavs. Els possedevan parquegl nignas pares da la vart, mobagn me tendas ca sgulatschavan agl vent. Igls passaschiers sasevan sen bàncs traversals. Parquegl c’igl eara oravànttut la stad aschi bi da balantschar sur las rodaglias an quels tgars avierts a leavs, ân igls da Basileia numno els „Summerdrämmli“. Antocen c’igl â dantànt do tgars a motor ple fearms, cursavan igls tgars da stad ear gl’unviern. Igl controlader da bigliets stueva durànt igl vieadi passar ordafora par lùng digl tgar sur egna lùnga essa par svalitar igls bigliets. Qua dev’igl natiralmeing noschs aczidaints. Ea, igl eara betga me bi dad easser impiego tier igl tram da lezas uras! Igls tgars da stad, „Summerdrämmli“, vignan ànc oz duvros par caschùns spezialas. 

funtàna: Hansrudolf Schwabe, ord: "Dr Ueli", pagina 112 © Lehrmittelverlag des Kantons Basel-Stadt

La redacziùn a la tgea editura ân sastanto dad eruir a da dumandar tut igls dretgs d'utilisaziùn pigls maletgs ad igls texts. Scha nus vessan survasieu anzatge a vessan tras quegl violo dretgs d’autur, vean la tgea editura a bunifitgear quels tanor las cunvegnas usitadas, sch’igl dat egn’anunztga da pratensiùns giustifitgeadas.