Schliaziuns
6	
“In onn ha 365 dis. E tschient onns èn 100 giadas dapli.”	
12	
“In.”	
3	
“Magliar?”	
20	
“Ed jau na poss betg magliar. – Jau stoss ussa ir vinavant. Jau hai anc da
far.”	
15	
“A mai tanscha in.”	
10	
“Na sas ti betg dumbrar?”	
23	
“Tge è damaun?”	
13	
“In. – E vinavant!”	
17	
“Jau sun ina mustga efemera – ina mustga d’in di.”	
4	
“Nus magliain. Nus avain ina festa. Nus avain in magliar da festa. Tartar ha l’anniversari da tschient onns.”	
25	
“Co che quella discurra perdert!”	
7	
“Tge è 365?	
19	
“Jau na sai betg sgular.”	
21	
“Grazia, igl è stà interessant.”
	
9	
“Ina cifra?”	
16	
“Tge curius animal che ti es che sa dumbrar mo sin in!”	
24	
“In di è lung. El dura in’entira vita.”	
8	
“365 è ina cifra.”	
14	
“In. Nagut auter!”	
22	
“Anzi. Pos puspè turnar damaun.”	
2	
“Nus magliain.”	
26	
“Pon ins esser uschè giuven e gia uschè vegl?”	
11	
“Dumbrar? Bain, jau sai dumbrar.”	
5	
“Tge è tschient onns?”	
18	
“Ina mustga efemera, bain, bain.”	
1	
“Jau guard tge che vus faschais.”	

pled	sinonims	antonims	

mangiar

	dustar la fom
sa nutrir
…
	endirar fom
patir fom
giginar
…	

bler

	ina massa
massas
ina pluna
plunas
…	pauc
pauc u nagut
…	

ester

	nunenconuschent
bizar
auter
exotic
exteriur	enconuschent
indigen
…	

dumandar

far dumondas
interrogar
s’interessar
pretender …	respunder
dar resposta
replitgar
dar sentur
dar triev …	

gugent

	cun plaschair
…	navidas
betg gugent
cunter veglia
…	

plaunsieu

	plaun
pacific
plaun e plat
senza prescha
lamaschi …	spert
dabot
svelt
rapid
ladinamain …	

pled	sinonims	antonims	

curius

	agen
remarcabel
…
	ordinari
normal
…	

dir (sagen)

	exprimer
communitgar
raquintar
manegiar
…	taschair
…	

chapir

	encleger
cumprender
savair
esser versà
…	malchapir
surchapir
malencleger
surencleger
…	

interessant

	attractiv
fascinant
tschaffant
divertent
captivant …	lungurus
che sumeglia lung
stuffientant
fastidius
fat …	

perdert

	intelligent
studegià
scort
furber
raschunaivel …	tup
iertg
tgutg
stupid
confus …	

discurrer

	pledar
tschantschar
raschunar
conversar
bagliaffar …	taschair
dir nagut
senza dir pled
…	

nagut

senza muntada
…	

tut
…	

La mustga efemera

Mustgas efemras tutgan tar ils insects sgulants. Las mustgas efemeras datti gia dapi 200 milliuns onns.
Las mustgas efemeras vegnan era numnadas mustgas dal matg.
I dat circa 2800 spezias en tut il mund e circa 300 spezias en l’Europa.
Il num latin Ephemeroptera sa basa sin il fatg, che las mustgas efemeras
vivan mo in di.
Tschertas spezias vivan be intginas uras, tschertas spezias dentant era
fin ina emna.
La pli gronda mustga efemera duai avair gì ina ladezza da las alas avertas da 45 centimeters. Las mustgas efemeras vivan adina en vischinanza da l‘aua. Ellas han la colur brin-mellen, grisch-mellen. Mustgas efemeras creschidas na manglian betg. Las mustgas efemeras han be curtas antennas, possedan dentant sin la part davos dal corp 2-3 lungs fils, sco cuas. Ils ovs metta la femella sin u en l‘aua dultscha. Las larvas sa nutreschan d’algas, da parts da plantas e da giombers pitschens. Las larvas midan pel 8-30 giadas e dovran 1-3 onns per il svilup. Mustgas efemras sa copuleschan en l’aria. Suenter la copulaziun moran las mustgas e servan sco vivonda per las litgivas d’aual. Era randulinas, utschels-mezmieur e libellas maglian gugent las mustgas.

La tartaruga

Tartarugas tutgan tar ils reptils. Ellas èn cumparidas l’emprima giada avant 220 milliuns onns. Ellas han pia vivì avant ils dinosaurs. Ins distingua circa 313 spezias da tartarugas. La pli veglia tartaruga è vegnida 175 onns veglia. La pli gronda e sperta tartaruga è la tartaruga tgirom.  Ella è la suletta che na posseda nagin tipic cuirass dal dies. Auter che en la regiun polara, populeschan las tartarugas tut ils continents. Tartarugas vesan e savuran fitg bain. Tartarugas na possedan nagins dents. La tartaruga è per gronda part  in magliatut. Ellas maglian ervas, flurs, fritgs, plantas da l’aua, algas, insects, verms, lindornas, peschs, stailas da mar, crabs, medusas, capiergnas ed uschia vinavant. Tartarugas mettan ovs e quai sin la terra en in foss. Ils inimis da la cuada e da las tartarugas naschidas èn crabs ed utschels. Tartarugas creschidas han paucs inimis natirals. Quai èn aligaturs e luschards da cuirass. Dentant era pervia da l’influenza dal carstgaun èn pliras spezias da tartarugas periclitadas acutamain.